Verplicht of niet
Is VCA verplicht?
Wettelijk niet. Er bestaat geen wet die zegt dat je een VCA-diploma moet hebben. In de praktijk kom je er op veel werkplekken toch niet zonder binnen, omdat de opdrachtgever het eist — en dat wordt bij de poort gecontroleerd. Het verschil tussen die twee is het hele antwoord.
Geen wet, wel een voorwaarde
De Arbowet verplicht je werkgever om je veilig te laten werken en je daarvoor voor te lichten en op te leiden. Hóé hij dat doet, schrijft de wet niet voor. VCA is de manier waarop de bouw, de industrie en de techniek dat hebben ingevuld: een afspraak tussen bedrijven onderling, geen overheidsregel.
Praktisch maakt dat weinig uit. Een opdrachtgever die VCA in het contract zet, laat geen mensen toe die het niet hebben. “Het staat niet in de wet” is dan geen argument bij de poort.
Per sector
| Sector | Wie | Hoe hard |
|---|---|---|
| Bouw en infra | Aannemers, onderaannemers, installateurs en zzp'ers op gecertificeerde bouwterreinen. | Vrijwel altijd geëist. Zonder geldig diploma kom je het terrein meestal niet op. |
| Industrie en petrochemie | Iedereen die op het terrein van een fabriek, raffinaderij of chemisch bedrijf werkt. | De hardste eis van allemaal. Hier is VCA ontstaan en hier wordt het het strengst gecontroleerd. |
| Techniek en onderhoud | Monteurs, servicetechnici en installateurs die bij klanten op locatie werken. | Afhankelijk van de locatie. Werk je op industriële terreinen, dan is het een eis. |
| Schoonmaak en industriële reiniging | Schoonmakers en reinigers die in fabrieken, op bouwplaatsen of bij chemische bedrijven werken. | Alleen bij werk in risicovolle omgevingen. Een kantoorschoonmaker heeft het niet nodig. |
| Groenvoorziening en hoveniers | Medewerkers tot en met meewerkend voorman, vooral bij werk op bedrijfsterreinen. | Steeds vaker geëist door grote opdrachtgevers. Het aparte VCA Groen-examen bestaat sinds 1 januari 2026 niet meer; je doet nu het gewone B-VCA. |
| Uitzendwerk | Uitzendkrachten in risicovol werk, en de intercedenten die hen plaatsen. | Geëist door inleners en verzekeraars. Voor de intercedent is het een ander diploma dan voor de uitzendkracht. |
De gemene deler is niet je beroep maar je werkplek: gaat het om een omgeving met verhoogd risico, dan is de kans groot dat er om VCA wordt gevraagd. Dezelfde monteur heeft het bij een fabriek wél nodig en bij een woonhuis niet.
Twee dingen die vaak door elkaar lopen
Een bedrijf kan VCA-gecertificeerd zijn— dat gaat over het veiligheidsbeheerssysteem van de organisatie, en dat is iets anders dan wat jij op zak hebt. Zo'n certificering vereist onder meer dat de medewerkers een persoonsdiploma hebben, dus de twee hangen samen, maar het zijn twee verschillende papieren.
Jij hebt een persoonsdiploma: B-VCA, VOL-VCA of VIL-VCU. Dat is wat bij de poort wordt gescand en wat 10 jaar geldig is.
Welk diploma heb je dan nodig?
Dat hangt af van je rol en niet van je ervaring of je sector. Voer je zelf het werk uit, dan is dat VCA Basis. Geef je leiding of werk je als zzp'er onder een VCA-gecertificeerd bedrijf, dan VOL-VCA. Werk je bij een uitzendorganisatie en plaats of begeleid je mensen, dan VIL-VCU.
En als je het niet hebt?
Dan word je geweigerd op plekken waar het geëist wordt. Je bent niet in overtreding — er is geen wet die je overtreedt — maar je kunt er niet werken. Hetzelfde geldt als je diploma is verlopen: er is geen respijtperiode, en verlengen bestaat niet.
Weet je waar je staat?
Voordat je een examen boekt, kun je gratis een volledig proefexamen maken: hetzelfde aantal vragen, 60 minuten, en dezelfde slaagnorm van 64,5%. Geen account nodig. Na afloop zie je per onderwerp waar je fouten zitten.
- VCA Basis proefexamen40 vragen · gratisBeginnen
- VOL-VCA proefexamen60 vragen · gratisBeginnen
- VIL-VCU proefexamen60 vragen · gratisBeginnen
Geen uur de tijd? Begin met tien oefenvragen, met na elke vraag de uitleg. Ook zonder account.