Proefles · leerdoel A.01.02.01
Rechten en plichten van de werknemer: melden, stoppen, maatregelen nemen
Situatie
Een monteur ziet dat de balustrade langs een looppad op een tankdak los zit. Hij zet er een pylon voor, appt zijn ploegleider dat het gerepareerd moet worden, en werkt door op datzelfde looppad omdat hij bijna klaar is.
Heeft hij hiermee gedaan wat er van hem wordt gevraagd?
Kies er één voordat je verder leest. Ook een fout antwoord helpt: je onthoudt de uitleg beter als je er eerst zelf een keuze tegenover hebt gezet.
De belangrijkste regel
Bij ernstig en onmiddellijk gevaar meld je het, stop je het werk en zoek je de veiligheid op.
Dit moet je kennen
- 1
De werknemer heeft twaalf algemene plichten en drie algemene rechten.
- 2
Zorgen voor je eigen veiligheid en gezondheid geldt evengoed voor die van anderen.
- 3
Bij ernstig en onmiddellijk gevaar horen drie acties: melden, het werk stoppen en maatregelen nemen. Ze staan naast elkaar, niet achter elkaar.
- 4
Het recht op onderbreking van het werk bij gevaar staat naast de plicht om te melden.
Begrippen in deze uitleg
- PBM — Persoonlijk beschermingsmiddel
- Een middel dat één persoon draagt of gebruikt om zich te beschermen, zoals een veiligheidsbril, helm of gehoorbescherming.
- Preventiedienst — de deskundigen voor veiligheid en gezondheid
- De deskundigen die een bedrijf adviseren over veiligheid en gezondheid. Een interne dienst hoort bij het bedrijf zelf, een externe wordt ingehuurd.
- V&G — Veiligheid en gezondheid
- De afspraken en maatregelen die werknemers tijdens het werk veilig en gezond moeten houden.
De uitleg
Algemene verplichtingen van de werknemer
Een verplichting is iets wat je moet doen. Doe je het niet, dan kun je daarop worden aangesproken.
De werknemer heeft twaalf algemene verplichtingen:
- zorgen voor de eigen veiligheid en gezondheid en die van anderen;
- persoonlijke beschermingsmiddelen op de juiste manier gebruiken en onderhouden;
- machines, toestellen, gereedschappen, gevaarlijke stoffen, vervoermiddelen en andere middelen op de juiste manier gebruiken;
- incidenten melden aan de leidinggevende;
- ernstig en onmiddellijk gevaar voor de veiligheid en de gezondheid melden aan de leidinggevende;
- samenwerken met de werkgever en de preventiedienst om V&G op het werk te bevorderen;
- op een positieve manier bijdragen aan het preventiebeleid;
- zich onthouden van iedere daad van geweld, pesterijen of ongewenst seksueel gedrag op het werk;
- opleiding volgen;
- voorlichting volgen;
- instructies volgen;
- aangebrachte beveiligingen niet veranderen of weghalen en op de juiste wijze gebruiken.
Deze verplichtingen zijn in te delen in vier groepen:
- drie gaan over goed gebruiken, namelijk de beschermingsmiddelen, de machines en middelen en de aangebrachte beveiligingen op de juiste manier gebruiken;
- drie gaan over leren, namelijk opleiding, voorlichting en instructies volgen;
- twee gaan over melden, namelijk incidenten en ernstig en onmiddellijk gevaar melden;
- twee gaan over meewerken, namelijk samenwerken met de werkgever en de preventiedienst en bijdragen aan het preventiebeleid.
En er is er een die eruit springt, want het is de enige die vraagt dat je iets nalaat: zich onthouden van iedere daad van geweld, pesterijen of ongewenst seksueel gedrag op het werk. Diezelfde plicht staat in dezelfde bewoordingen ook bij de werkgever.
Algemene rechten van de werknemer
Een recht is het omgekeerde van een plicht: iets wat jij mag opeisen en wat een ander mogelijk moet maken.
Daar staan drie algemene rechten tegenover:
- recht op informatie en opleiding;
- recht op onderbreking van het werk bij gevaar voor mensen;
- recht op een veilige en gezonde werkomgeving.
Twee ervan zijn de spiegel van een plicht. Je hebt het recht op informatie en opleiding, maar het is ook je plicht om opleiding, voorlichting en instructies te volgen. En je hebt recht op een veilige en gezonde werkomgeving, maar het is ook je plicht om voor je eigen veiligheid en die van anderen te zorgen.
Bij ernstig en onmiddellijk gevaar
Hier komen een plicht en een recht op dezelfde plek samen. De plicht is ernstig en onmiddellijk gevaar melden aan de leidinggevende. Het recht is onderbreking van het werk bij gevaar voor mensen.
Bij een dreigend, ernstig of onmiddellijk gevaar horen drie acties:
- de situatie onmiddellijk melden aan de leidinggevende;
- het werk stoppen en de veiligheid opzoeken;
- maatregelen nemen om de gevolgen van het gevaar te voorkomen, gebruikmakend van eigen technische kennis en middelen.
Melden en stoppen staan naast elkaar, niet achter elkaar. Je hoeft niet te wachten op antwoord van je leidinggevende of je de werkplek mag verlaten: het is een recht en geen verzoek. De derde actie betekent dat je alleen maatregelen mag nemen die je zelf kunt doen, en niet meer dan dat.
Terug naar het tankdak
De monteur doet twee van de drie dingen. Hij meldt het, en de pylon is een maatregel om de gevolgen te voorkomen met de middelen die hij heeft.
Wat hij overslaat is de tweede actie: het werk stoppen en de veiligheid opzoeken. Doorwerken op datzelfde looppad terwijl de balustrade los zit, is precies de situatie waarvoor het recht op onderbreking van het werk bestaat. Dat hij bijna klaar is, verandert daar niets aan.
In de praktijk
Zo hoort het
Een lasser krijgt een nieuwe afzuigunit en volgt eerst de instructie over het gebruik ervan. Even later ziet hij dat het beschermkapje van een slijpmachine is weggehaald. Hij meldt dat bij zijn ploegleider en legt de machine apart tot het kapje terug is, want een aangebrachte beveiliging hoort er niet af.
Veelgemaakte fout
Denken dat melden genoeg is.
Bij ernstig en onmiddellijk gevaar staan er drie acties naast elkaar:
- de situatie melden;
- het werk stoppen en de veiligheid opzoeken;
- maatregelen nemen met je eigen technische kennis en middelen.
Doorwerken terwijl de melding onderweg is laat de tweede liggen, en dat is juist de actie die jou uit het gevaar haalt.
Melden, stoppen en maatregelen nemen: drie acties, geen volgorde.
Controleer jezelf
Een monteur ruikt gas in een kruipruimte waar hij aan het werk is. Hij belt zijn leidinggevende en blijft in de ruimte wachten op antwoord. Welke van de drie acties laat hij liggen?